مقالات

اصالت مهدویت (اسلام، قرآن)

نوشته شده توسط گروه فرهنگی امیدواران
قرآن کریم، در بیش از صد و بیست آیه به این معنی اشاره فرموده که اراده و خواست خداوند متعال بر این است تا دوران حکومت شیطان را به پایان برد و بساط پیروان او را برچیند و حتماً بندگان صالح خویش را در همه جای زمین، حکومت دهد و سراسر گیتی را به آنان بسپارد. چنان‌چه می فرماید:
\”و لقد کتبنا فی الذبور من بعد الذکر انّ الارض یرثها عبادی الصالحون\”
\”و البته ما پس از ذکر در زبور نیز نگاشتیم که البته بندگان صالح من زمین را به ارث خواهند برد .\” (انبیاء/۱۰۵

چرا تنها به کتاب خدا اکتفا نمی‌کنیم ؟
شیوه نگارش و اسلوب کتاب خدا در عموم مباحث بر این روال قرار داده شده که در آیه یا آیاتی به بیان کلی و صورت اجمالی مباحث پرداخته می شود، سپس یکی از دو شیوه زیر اتخاذ می‌گردد:‌۱) در آیه یا آیات دیگری به درجه یا درجات، آن اجمال یا کلیت را شرح و تفصیل می‌دهد.
۲) بسط و توضیح آن موارد کلی و مجمل را به شیوه وحی غیرقرآنی، به پیامبر صلی اله علیه و آله تفهیم می‌نماید تا در قالب سنت یعنی گفتار، کردار، یا تقریر این معلم و مبین کتاب، به آگاهی بشر رسد. 

\"\"

به عنوان نمونه، در میان فروع دین، عبادتی با اهمیت‌تر از نماز نمی‌باشد. همه پیامبران، تمامی پیروان خویش را در همه‌جا‌ و همه‌حال به این تکلیف ارجمند فراخوانده‌اند. قرآن کریم نیز بیش از هر عبادت دیگر بر نماز سفارش فرموده است. با این همه، هیچ یک از جهات جزئی و جوانب فرعی این عبادت بزرگ از قبیل مقدمات، اذکار، کلمات، مبطلات، تعداد رکعات و … به ظاهر در کتاب خدا نیامده است.
اما با پیروی از دستور پیامبر اکرم صلی اله علیه و آله که می‌فرمایند:

\”صَلّوا کما رأیتُمُونی اُصلّی\”
\”نماز بخوانید آن گونه که دیده‌اید من نماز می‌گزارم.\” (بحارالانوار، ج۸۲، ص۲۷۹)

امت اسلام توانسته، صدها نکته و مسأله در مورد مسائل مربوط به نماز بدست آورد که بدون آنها، انجام شایسته این عبادت پرعظمت امکان نداشت.
قرآن خود، نسبت به تعلیم و فراگرفتن این کتاب مقدس از پیامبر و معصومین علیهم السلام فرمان داده است. آیات زیر نشان این عقیده است:


\”کما ارسلنا فیکم رسولاً منکم یتلوا علیکم آیاتنا و یزکیکم و یعلمکم الکتاب و الحکمه …\” (بقره/۱۵۱)
\”همان گونه که در میان شما فرستاده‌ای، گسیل داشتیم تا نشانه‌های ما را بر شما بخواند و پاکیزه‌تان سازد و به شما قرآن و حکمت را بیاموزد.\”
\”و انزَلنا اِلَیکَ الذّکر لِتُبیّنَ لِلنّاس ما نُزّلَ اِلَیهِم …\” (نحل/۴۴)
\”و این قرآن را بر تو فرو فرستادیم تا آنچه بر مردم نازل شده را تو برای آنان روشن سازی.\”
\”و ما اتیکم الرسول فخذوه و ما نهیکم عنه فانتهوا\” (حشر/۱۱۳)
\”آنچه را پیامبر به شما فرمان داد پذیرا شوید و از آنچه شما را بازداشت، بپرهیزید.\”

آیات فوق، به مسأله مهمی تذکر می دهندکه گروهی از سرغفلت و بعضی عمداً به آن توجه نمی کنند؛ این که قرآن، نیاز به معلم و مبین دارد. یعنی فهم مطالب عمیق و دقیق آیات و دست یافتن به معانی روشن و تفسیر و تأویل آیات، از عهده افراد معمولی خارج است.
به تعبیر دیگر، اگرچه پروردگار متعال، قرآن کریم را به جهت هدایت انسان‌ها نازل فرموده است، لیکن راه صحیح استفاده از این کتاب آسمانی را مراجعه به معصومین علیهم السلام قرار داده است.

به دو دسته روایات ذیل از منابع شیعه و اهل سنت توجه فرمائید:‌

• شیعه:

۱ـ رسول خدا صلی الله علیه و آله:‌

\”من فسّر القرآن برایه فقد افتری علی الله الکذب\”
\”هرکس قرآن را بنا به رأی خویش تفسیر نماید، به تحقیق بر خدا دروغ بسته است.\” (تفسیر برهان، ج۱، ص۱۸)

۲ ـ امام صادق علیه السلام:

\”ان الله علّم نبیه من التنزیل و التاویل فعلّمه رسول الله علیاً\”
\”خداوند به پیامبرش دانش تنزیل و تأویل قرآن را آموخت، پس پیامبر خدا، آن را به علی یاد داد.\” (کنزالدقائق، ج۳،ص۴۴)

۳ ـ امام صادق علیه السلام:‌

\”نحن الراسخون فی العلم و نحن نعلم تاویله\”
\”راسخان در علم، مائیم و مائیم که تأویل قرآن را می‌دانیم.\” (پژوهشی پیرامون قرآن کریم، رجبعلی مظلومی، ج۳، ص۸۸،ح۴)

• اهل سنت:‌

۱) در سه کتاب صحیح اهل سنت یعنی مسند احمد بن حنبل و سنن ابوداوود سجستانی و صحیح ترمذی، از قول رسول خدا صلی الله علیه و آله چنین می‌خوانیم:
\”آگاه باشید که به راستی به من قرآن، و در کنارش همانند آن، داده شده است. به‌هوش باشید که زودی فردی می‌آید که شکم سیر، بر تخت خویش باشد (چون بر او حدیثی از کلام من بازگویند) خواهد گفت: میان ما و شما، کتاب خدای بزرگ است. پس آنچه را در آن حلال یافتیم، روایش دانیم و هرچه در آن حرام یافتیم، ‌ناروایش شمریم .
آگاه باشید که آنچه رسول خدا صلی الله علیه و آله حرام قرار داده، مانند آن است که خدا حرام فرموده است.\” (مسند احمد بن حنبل، ج۴، ص۱۳۱و صحیح ترمذی، ج۵، ص۳۷، ش۲۶۶۴و سنن ابو داوود سجستانی، ج۲، ص۲۰۰،ح۴)

۲) ابوداوود، ترمذی، ابن‌ماجه، طبرانی و حاکم نیشابوری نقل کرده‌اند که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرموده‌اند: \”هرگز نبینم کسی از شما را،‌ که پشت‌گرم بر مسند آراسته‌ی خویش، از آن‌چه به آن فرمان داده، یا از آن بازداشته‌ام، دستوری به او ‌رسد، پس بگوید: ما نمی‌دانیم! تنها آنچه را که در کتاب خدا یافتیم، پیروی می‌کنیم !!\”(؟)

نتیجه این که، شیوه‌ی کتاب خدای متعال در بیان معارف و تعلیمات دینی، این است که تذکری کلی راجع به موضوعی داده می‌شود و شرح و تفصیل آن توسط پیامبر و ائمه معصومین علیهم‌السلام بیان می‌گردد.

گزیده ای از آیات قرآن کریم درباره امام زمان علیه السلام بااستناد به تفاسیر شیعه و اهل سنت:

۱٫ «وعد الله الذین امنوا منکم و عملوا الصالحات لیستخلفنهم فی الارض کما استخلف الذین من قبلهم و لیمکنن لهم دینهم الذی ارتضی لهم و لیبدلنهم من بعد خوفهم امنا، یعبدوننی لا یشرکون بی شیئا و من کفر بعد ذلک فاولئک هم الفاسقون» (نور/۵۵)
خداوند کسانی از شما را که ایمان آورند و اعمال صالح پیش گرفتند، وعده داده است که آنها را در زمین جانشین سازد، همانگونه که کسانی را قبل از ایشان جانشین ساخته بود.

شیعه
حضرت سجاد علیه السلام:
\”…خداوند این کار را برای آنها به دست مردی از ما انجام می دهد، که مهدی این امت است، زمین را پر از عدل و داد می کند، آن گونه که از ظلم و جور پر شده است و هم اوست که پیامبر صلی الله علیه و آله در حق او فرمود: اگر از عمر دنیا جز یک روز باقی نماند، خداوند آن یک روز را آن قدر طولانی می کند تا مردی از دودمان من که نامش، نام من است، حاکم بر زمین شود و صفحه زمین را پر از عدل و داد کند، آن گونه که از ظلم و جور پر شده باشد.\” (تفسیر برهان، ج۴،ص۱۴۵)

اهل سنت
علامه نیشابوری، در تفسیر خویش به هنگام تفسیر آیه \”الذین یومنون بالغیب\” در سوره بقره می گوید:
\”مهدی منتظر، که خداوند در قرآن با گفتار خویش \”وعد الله الذین امنوا منکم و عملوا الصالحات لیستخلفنهم فی الارض …\” به او وعده داده است …\” (تفسیر نیشابوری در حاشیه تفسیر طبری، ج۱، ذیل آیه)

______________________________________

۲٫ «و نرید ان نمن علی الذین استضعفوا فی الارض و نجعلهم ائمه و نجعلهم الوارثین» (قصص/۵)
«و ما اراده کردیم بر آنها که در زمین شعیف نگه داشته شده اند منت نهاده، آنان را پیشوایان خلق و وارثین ملک و جاه فرعونیان گردانیم »

شیعه
رسول خدا صلی الله علیه و آله ذیل آیه فوق می فرمایند:
\”آنها آل محــمد صلی الله علیه و آله هستــند که خــداوند آن ها را بر می انگیزد. پس آنان را عزیز و دشمنانشان را ذلیل و خوار خواهد نمود.\” (غیبت طوسی، ص۱۸۴)

اهل سنت
ابن ابی الحدید در کتاب خود \”شرح نهج البلاغه\” در مورد کلام علی علیه السلام \”لتعطفن الدنیا علینا …\” می گوید:
\”… و اصحاب ما (اهل سنت) می گویند، این آیه وعده به امامی است که مالک زمین خواهد شد و بر تمامی ممالک غلبه خواهد نمود…\” (شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج۵، ص۴۹۳)

______________________________________

۳٫ \”بقیه الله خیر لکم ان کنتم مومنین\” (هود/۸۶)
اگر مومن هستید، باقی گذاشته خدا، برای شما، بهتر است.

شیعه
مرحوم شیخ صدوق در کمال الدین از حضرت باقر علیه السلام چنین روایت فرموده است:
\”اولین سخنرانی که حضرت حجت، بعد از ظهور می فرماید، این آیه شریفه است. پس از آن، سـلام کننده ای بر آن حضــرت، ســلام نمی نماید، مگر آنکه می گوید: سلام بر تو ای باقی گذارده خداوند در زمینش.\” (تفسیر اثنی عشری، ج۶، ص۱۲۱، سطر۸)

اهل سنت
دانشمند شافعی مذهب، \”سید شبلنجی\” در کتاب \”نور الابصار\” حدیثی طولانی از حضرت امام باقر علیه السلام نقل کرده است که در قسمتی از آن چنین آمده است:
\” پس هنگامی که (مهدی) قیام کند، پشت به کعبه دهد و ۳۱۳ تن از پیروان او نزدش گرد آیند. سپس اولین چیزی که می گوید این است \”بقیه الله خیر لکم ان کنتم مومنین\” سپس می فرماید \”منم، بقیه الله و جانشین او و حجت او بر شما\” پس از آن، کسی بر آن حضرت سلام نمی کند مگر این که می گوید \”السلام علیک یا بقیه الله فی ارضه …\” (نور الابصار، ص۱۷۲)

______________________________________

گزیده ای از فهرست آیات قرآن کریم که تاویل و تفسیر آن به حضرت مهدی علیه السلام اشاره دارد:

سوره بقره، آیات ۱-۳
سوره بقره، آیه ۱۵۵
سوره آل عمران، آیه ۲۰۰
سوره توبه، آیه ۳۳
سوره توبه، آیه ۳۶
سوره اسراء، آیه ۳۳
سوره اسراء، آیه ۸۱
سوره انبیاء، آیه ۱۰۵
سوره نور، آیه ۳۵
سوره نور، آیه ۵۵
سوره شعرا، آیه ۲۲۷
سوره نمل، آیه ۶۲
سوره صافات، آیه ۸۳
سوره زخرف، آیه ۲۸
سوره فتح، آیه ۲۸
سوره صف، آیه ۸
سوره ملک، آیه ۳۰
سوره معارج، آیات ۱-۳
سوره فجر، آیات ۱-۴
سوره لیل، آیات ۱-۲
سوره قدر، آیه ۵
سوره بینه، آیه ۵
سوره عصر، آیات ۱-۳

\"\"
دریافت نسخه  PDF
برای دریافت فایل، روی آیکون کلیک راست نموده
و گزینه …Save Target As را انتخاب نمایید
 
منبع: گروه فرهنگی امیدواران

درباره نویسنده

گروه فرهنگی امیدواران

دیدگاهتان را بنویسید

دو × چهار =